Jak zostać świadomym pacjentem

Im lepiej pacjent jest poinformowany o lekach, które przepisał mu lekarz, tym większe korzyści z leczenia, a także mniejsze ryzyko popełnienia błędów podczas ich stosowania. Oto kilka sugestii, które powinny pomóc w osiągnięciu tego celu:

• Należy przedstawić swoją przeszłość medyczną.
• Należy sporządzić listę aktualnie zażywanych leków, zestawić informacje dotyczące przebytych operacji i szczepień oraz alergii. Dane te należy przekazywać lekarzom na każdej wizycie. Ułatwi to wybór właściwego leczenia.
• Należy zapisać ważne informacje dotyczące obecnego i przeszłego stanu zdrowia najbliższych krewnych. Należy wyjaśnić, czy chorują oni lub chorowali na schorzenia układu krążenia, cukrzycę, nowotwory złośliwe, choroby psychiczne. Należy wyjaśnić, czy byli lub są uczuleni na jakieś leki.
• W ramach planu leczenia należy porozmawiać ze swoim lekarzem i innymi lekarzami o tym, czy jest coś, co należy zmienić w swoim trybie życia, by pomóc w leczeniu swojej choroby (dotyczy to między innymi zmiany przyzwyczajeń, co do snu, stosowania specjalnych diet, wysiłku fizycznego).
• Należy informować lekarza o wszelkich reakcjach alergicznych na leki, nawet jeśli są to tylko podejrzenia dotyczące uczulenia na konkretny lek w przeszłości. Szczególnie dotyczy to kobiety w ciąży, planujących zajście w ciążę lub karmiących piersią.
• Należy pytać o możliwe tzw. "działania uboczne” czy "powikłania” związane ze stosowaniem leków i informować lekarza, jeśli istnieje jakiekolwiek podejrzenie, że takie działanie występowało w przeszłości.
• Zażywając leki, należy ściśle stosować się do zaleceń lekarza, farmaceuty lub innego pracownika służby zdrowia. Nie należy bez konsultacji z lekarzem zmieniać sposobu przyjmowania leków.
• Należy obserwować, jak organizm reaguje na zażywane leki. Jeśli wystąpią jakiekolwiek podejrzane objawy, należy skontaktować się z lekarzem.
• Należy sprawdzić jak postępować w przypadku nie przyjęcia kolejnej dawki leku lub w przypadku przyjęcia zbyt dużej dawki leku.

Jak unikać błędów w stosowaniu leków

Poniżej przedstawiono kilka rad, które mogą pomóc pacjentowi, jego lekarzowi i farmaceucie unikać popełniania błędów przy stosowaniu leków.

U LEKARZA:

• Przed wizytą należy sporządzić kompletną listę wszystkich aktualnie zażywanych leków, w tym leków wydawanych na receptę a także leków i suplementów diety sprzedawanych bez recepty w aptece lub gdziekolwiek indziej (dotyczy to również preparatów ziołowych i specyfików stosowanych w medycynie naturalnej). Należy mieć przy sobie tę listę zawsze wtedy, kiedy może wystąpić konieczność zasięgnięcia porady lekarskiej.
• Należy poprosić lekarza, by udzielił informacji o leku, który przepisuje (nazwa leku i częstotliwość stosowania oraz informacje na temat tego, w jaki sposób lek ten ma pomóc oraz czego należy się spodziewać podczas jego stosowania).
• Kiedy lekarz wypisze receptę, należy upewnić się, że jest ona czytelna i zawiera niezbędne pieczątki.
• Warto uzyskać od lekarza informacje dotyczące stosowania leku:

- Upewnić się jakie są wskazania do zastosowania danego leku

- Dopytać jak długo trzeba będzie przyjmować lek

- Jaką dawkę leku przyjmować i jak często

- O jakiej porze przyjmować lek

- Jakie są najczęstsze działania niepożądane leku i jak należy postępować w przypadku ich wystąpienia

- Jak należy postępować w przypadku pominięcia dawki leku

- Wyjaśnić, czy lek może wchodzić w interakcje z innymi lekami

- Sprawdzić, jaki wpływ na przyjmowanie leku ma pożywienie (należy przyjmować przed, w trakcie, czy po jedzeniu)

- Wyjaśnić czy podczas stosowania tego leku należy unikać określonych napojów, artykułów spożywczych lub substancji. Czy są jakieś czynności, których nie należy wykonywać podczas stosowania tego leku

- Sprawdzić, jakie jest ryzyko uzależnienia się od leku. Jeśli takie istnieje, to jak można tego uniknąć.

W APTECE:

•  Realizując w aptece receptę, pacjent powinien sprawdzić, czy farmaceuta wydaje mu właściwy lek i pilnować, aby do leku dołączona była ulotka dotycząca danego leku.
• Jeśli lek, który zapisał lekarz, jest w postaci ciekłej, a istnieją wątpliwości co do optymalnego sposobu dawkowania, należy poprosić farmaceutę, aby wyjaśnił zasady stosowania leku.
• Jeśli jakiekolwiek kwestie związane ze stosowaniem leku pozostają niejasne, należy ponownie porozmawiać z lekarzem lub farmaceutą, prosząc o bardziej zrozumiałe instrukcje
• Należy wyjaśnić, w jaki sposób lek powinien być przechowywany?
• Należy sprawdzić datę ważności leku
• W przypadku leków wydawanych na receptę należy dokładnie czytać informacje, co do składu leku – mogą znajdować się w nim substancje, których pacjent może nie chcieć zażywać lub których nie powinien zażywać.
• Należy zachować oryginalne opakowanie leku zawierające numer serii, oraz dowód zakupu, które są niezbędne przy ewentulanych reklamacjach.

W SZPITALU:

• Kiedy pacjent udaje się do szpitala, powinien zabrać z sobą aktualnie przyjmowane leki oraz ich listę.
• Należy poprosić lekarza prowadzącego o podanie nazwy każdego z zapisywanych leków oraz powodu, dla którego każdy z nich jest podawany. W razie jakichkolwiek niezgodności, należy bez wahania pytać - pozwala to uniknąć ewentualnych błędów w przyjmowaniu leków.
• Należy zwracać uwagę na to co się zażywa. Jeśli podany lek wygląda inaczej aniżeli lek normalnie stosowany, trzeba spytać dlaczego tak jest.
• Przed każdym badaniem lub zabiegiem należy pytać, czy jego przeprowadzenie będzie wymagało podania kontrastu lub jakichkolwiek innych substancji, które mogą wywoływać reakcje alergiczne.
• Przed wypisaniem do domu pacjent powinien poprosić lekarza, pielęgniarkę lub farmaceutę o to, aby omówił z nim oraz opiekunem przebieg kuracji po wyjściu ze szpitala.

W DOMU:

• Leki należy przechowywać w oryginalnych opakowaniach opatrzonych etykietami. Dzięki temu możliwe będzie zidentyfikowanie każdej tabletki i stosowanie jej zgodnie z zaleceniami.
• Nie należy przechowywać leków w miejscu wilgotnym lub narażonym na bezpośrednie działanie promieni słonecznych, gdyż wilgoć, wysoka temperatura i promienie świetlne mogą wpływać na skuteczność i bezpieczeństwo leków.
• O ile lekarz nie zaleci inaczej nie należy przechowywać leków w lodówce i nie można dopuszczać do zamrożenia leków w postaci płynnej.
• Leki należy przechowywać w miejscu niewidocznym i niedostępnym dla dzieci. Leki przeznaczone do stosowania u ludzi, leki przeznaczone do stosowania u zwierząt oraz chemię gospodarczą należy przechowywać oddzielnie.
• O ile lekarz nie zaleci inaczej, kapsułek i tabletek nie należy rozgryzać, rozgniatać ani przełamywać.
• Do odmierzania dawki leków w postaci płynnej należy używać wyłącznie miarki dołączonej do opakowania. Łyżeczki do herbaty lub łyżki stołowe nie zawsze zapewniają dokładne odmierzenie dawki.
• Numery telefonów lekarzy oraz telefonu do apteki należy umieścić w dostępnym miejscu. Na wszelki wypadek należy dowiedzieć się, które apteki pełnią dyżur całodobowy.
• Nie należy zażywać leków w ciemności. Nawet, jeśli pacjent ma pewność co do zawartości opakowania znajdującego się na stoliku nocnym, dla bezpieczeństwa należy zapalić światło.
• Pacjent nie może zażywać leków przepisanych innej osobie ani pozwalać innym na zażywanie jego leków, nawet jeśli cierpią oni na to samo schorzenie.

Należy przeczytać ulotkę dołączoną do opakowania

Ulotki te dołączane są do oryginalnych opakowań leków. Jeśli farmaceuta sprowadził dany lek na zamówienie, to powinien posiadać odpowiednią ulotkę. Jeśli nie wydał jej ze wspomnianym lekiem, należy go o to poprosić. Ulotki do leków jednej firmy mogą różnić się wyglądem od ulotek odpowiadających im leków innej firmy, jednak wszystkie muszą zawierać następujące informacje:

• Opis leku (nazwa, moc, postać, skład)
• Nazwa i adres podmiotu odpowiedzialnego (producenta)
• Opis sposobu działania leku i wskazania do jego stosowania
• Przeciwwskazania, środki ostrożności jakie należy zastosować, informacje o stosowaniu z jedzeniem i piciem, stosowaniu u dzieci, u pacjentów z chorobami nerek i wątroby, u pacjentów w podeszłym wieku
• Informacje o dopuszczeniu do stosowania u kobiet w ciąży lub karmiących piersią
• Informacje na temat wpływu leku na prowadzenie pojazdów i obsługę maszyn
• Informacje o stosowaniu innych leków (interakcje i wpływ na wyniki badań diagnostycznych)
• Informacje na temat dawkowania, sposobu stosowania, drodze podania, częstości stosowania z określeniem pory dnia (jeśli to jest konieczne), czasu trwania leczenia (jeśli powinien być ograniczony)
• Postępowanie w przypadku zażycia większej dawki leku niż zalecana (objawy, których można się spodziewać, sposób postępowania)
• Postępowanie w przypadku pominięcia dawki leku
• Informacja o możliwości wystąpienia objawów z odstawienia (jeśli są możliwe)
• Informacje o możliwych działaniach niepożądanych
• Zalecenia co do warunków przechowywania leku
• Kontakt do producenta lub przedstawiciela producenta w Polsce

Należy pamiętać, że przeczytanie ulotki dotyczącej leku, który właśnie zaczyna się stosować, nie powinno nigdy zastępować rozmowy z lekarzem lub farmaceutą.

Źródło: www.janssen-cilag.pl