NARZĄDY RUCHU:

• kości
• stawy
• więzadła
• mięśnie

Wszystkie kości łącznie składają się na szkielet człowieka.

• szkielet – konstrukcja nośna narządów ruchu i miejsce przyczepów ścięgien i więzadeł; pod wzgledem czynnościowym dzielimy na: kościec osiowy i kościec obwodowy
• ścięgna – połączenia mięsniowo-kostne zbudowane z tkanki łącznej
• więzadła – połączenia kostno-kostne zbudowane z tkanki łącznej 
• kościec osiowy – czaszka, kregosłup i części kostne klatki piersiowej
• kościec obwodowy – kości kończyn górnych i kosci kończyn dolnych

Każda kość ma strukturę blaszkową o wartswowym ułożeniu.

• warstwa korowa kości – zbita; utworzona z cylindrycznie ułożonych blaszek
• warstwa gąbczasta kości – beleczkowa; utworzona z blaszek ułożonych w trójwymiarową, nieregularną sieć beleczek

• błona włóknista będąca ściśle przylegającą zewnętrzną powierzchnią kości (oprócz stawów)
• bogato unaczyniona i unerwiona
• dzięki niej następuje zgrubienie kości poprzez odkładanie się jej nowych warstw na powierzchni kości

• kości długie, np. kość ramienna, kości przedramienia, kości śródręcza
• kości płaskie, np. kości czaszki, żebra, mostek
• kości róznokształtne, np. kości nadgarstka, kręgi, kości stopy

• zbudowane głównie z warstwy korowej
• na obu ich końcach znajdują się naturalne maczugowate zgrubienia, wypełnione warstwą gąbczastą
• między nasadami a trzonem kości znajduje się tzw. przynasada – to miejsce, gdzie odbywa się wzrost kości na długość

• utworzone są z blaszek zewnętrznych i wewnętrznych mających strukturę warstwy korowej, przedzielonych cienką warstwą gąbczastą

• otoczone są warstwą korową
• wypełnione warstwą gąbczastą

• 70% stanowią elementy nieorganiczne
• 30% stanowią elementy organiczne (komórki kostne + włókna kolagenu i innych białek niekolagenowych)

• osteocyty – ostateczna forma komórek dojrzałej kości; powstają z przemiany osteoblastów wskutek mineralizacji
• osteoblasty – komórki kościotwórcze; występują w miejscach wzrostu lub przebudowy kości; wytwarzają część organiczną macierzy kostnej, w której odkładają się kryształy fosforanów wapnia
• osteoklasty – komórki resorbujące kości; uczestniczą w procesie przebudowy tkanki kostnej

BUDOWA I CZYNNOŚCI MIĘŚNI SZKIELETOWYCH:

• masa mięśniowa u człowieka stanowi ok. 40% jego całkowitej masy wagowej
• anatomicznie można wyróżnić 400 mięśni.
• są zależne od woli człowieka
• są odpowiedzialne za wykonanie odpowiedniego ruchu
• dzięki odpowiedniej budowie tkankowej mają zdolność kurczenia się
• ze względu na budowę są nazywane mięśniami poprzecznie prążkowanymi
• mięśnie szkieletowe zbudowane są z włókien mięśniowych i tkanki łącznej
• na określony staw działają grupy antagonistyczne mięśni (grupy o przeciwnych kierunkach działania); dzięki osiągniętej różnicy napięcia między zginaczami i prostownikami albo przywodzicielami i odwodzicielami możliwy jest ruch stawu    
• przedłużeniem mięśni są ścięgna – łączniki mięśni z kośćmi; błony otaczające pasma mięśni i tworzące pasma łączące)
• skurcz mięśnia następuje w wyniku pobudzenia komórki mięśniowej przez impuls nerwowy
• rozkurcz mięśnia następuje po przeminięciu stanu pobudzenia

W wykonaniu ruchu biorą udział cztery grupy mięśniowe:

• podstawowa grupa mięśni, których skurcz powoduje dany ruch w stawie (mięśnie protagonistyczne)
• mięśnie ułatwiające ten ruch i zwiększające jego skuteczność (mięśnie synergistyczne)
• mięśnie, które wywierają na dźwignie kostne siłę skierowaną przeciwnie do kierunku ruchu, w ten sposób ograniczają zakres i szybkość ruchu (mięśnie antagonistyczne
• mięśnie, które stabilizując stawy zapewniają utrzymanie określonej postawy ciała lub pozycji kończyn w czasie wykonywania ruchu (mięśnie stabilizujące)

STAWY:

• ruchome połączenia między kośćmi, połączone chrząstką i wzajemnie dopasowujące anatomicznie co najmniej 2 kości
• stałym elementem budowy stawu jest torebka stawowa, utworzona z tkanki łącznej, w obrębie której znajduje się jama stawowa (wypełniona mazią stawową)
• staw stabilizują więzadła – połączenia kostno-kostne z tkanki łącznej